در این مطلب تلاش بر آن است که نیازمندیهای مربوط به نرمافزار و بستر بهعنوان سرویس و نیازمندیهای در سطح توسعه نرمافزار ابر بررسی شود. البته لازم به ذکر است که سرویسهای نرمافزاری ابری که هماکنون موجودند، طیف گستردهای دارند که در این نوشتار به چند نمونه مهم که جامعیت بیشتری دارند اشاره میشود.
از این بین میتوان به سرویس برنامهریزی منابع سازمانی، سرویس شبکه اجتماعی، سرویس سیستم نام دامنه، سرویس ذخیرهسازی فایل، سرویس سامانه مدیریت محتوا، سرویسهای موبایل و سرویسهای چندرسانهای اشاره کرد.
نیاز به سرویسهای شبکه اجتماعی ابری
شبکههای اجتماعی مجازی در مدت کوتاهی که از معرفی آنها میگذرد، سببساز تغییرات فراوانی بودهاند. ورود شبکههای اجتماعی در زمینههایی چون بازاریابی و بازارسازی، تغییرات بنیادینی در کسبوکار مدرن ایجاد کرده است. دگرگونی در فرآیند تولید محتوا، دسترسی همگانی برای بستهبندی، ارسال و انتشار اطلاعات، از جمله تأثیرات شبکههای مجازی در فرآیند اطلاعرسانی بوده است.
همچنین مدل پردازش یا رایانش ابری، با هدف فراهم کردن دسترسی آسان بر اساس تقاضای کاربر از طریق شبکه به مجموعهای از منابع رایانشی قابل تغییر، مفهوم مدیریت سرویسهای فناوری اطلاعات را جایگزین مدیریت زیرساختهای فناوری اطلاعات کرده است. حرکت به سوی رایانش ابری بهعنوان یک راهکار کاهش هزینههای بالاسری مدیریت اطلاعات، یک تغییر ایجابی است. همچنین بهرهگیری از مزایای شبکههای اجتماعی در راستای مدیریت و انتشار دانش با حفظ ویژگیهای رقابتی نیز امری ضروری مینماید.
به نظر میرسد ترکیب این دو میتواند بحث جدیدی را در عرصه مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات ترسیم کند ]۵۵]. برای مثال، یکی از بهبودهای حاصل این است که دیگر نگرانی فضای ذخیرهسازی اطلاعات و پستهای اعضای شبکه اجتماعی نخواهیم بود و اگر سرویسی با اقبال مردمی روبهرو نشود، زیان قابلتوجهی به سرویسدهنده وارد نخواهد شد؛ چرا که جهت برپایی سرویس مورد نظر، سرویسدهنده سرمایهگذاری زیربنایی نداشته است.
نیاز به سرویس نام دامنه ابری
سرویس نام دامنه به حدی مشهور و جاافتاده است که نیازی به تبیین مجدد آن و تبیین نیازمندی به آن وجود ندارد، اما در اینجا ارتباط یک سیستم نام دامنه با رایانش ابری و مزایای حاصل از ترکیب این دو مورد توجه است. همانگونه که در بیان خصوصیات ابر بیان شده است، یکی از مزایای ابر مقیاسپذیری آن است و در نیازمندیهای یک سیستم نام دامنه نیز مقیاسپذیری بیان شده است؛ چرا که با مقیاسپذیری، یک سازمان دیگر نگران گسترش خود نیست.
از طرفی، وقتی یک سازمان سیستم نام دامنه خود را به ابر واگذار میکند، میتواند تمرکز بیشتری بر روی مسائل اصلی تجاری خود بگذارد و از طرفی میتواند از مدل پرداخت به میزان استفاده لحظهای نیز بهرهمند گردد. پس نیاز به یک سرویس سیستم دامنه مبتنی بر ابر احساس میشود.
نیاز به سرویسهای ذخیرهسازی فایل (File Storage) ابری
استفاده از سرویسهای ذخیرهسازی فایل توجیهات مختلفی دارد. برای مثال، در روشهای سنتی که از ذخیرهسازهایی چون فلش استفاده میشود، با گم شدن فلش (Flash Memory)، اطلاعات از بین میرود و حتی خرابی فلش نیز عامل نگرانی دیگری به حساب میآید. با استفاده از سرویسهای ذخیرهسازی فایل، احتمالاتی که بیان شد وجود ندارد یا کمتر وجود دارد و از طرفی، با استفاده از اینترنت و در نتیجه گوشیهای موبایل میتوان در هر جا به اطلاعات دسترسی داشت و حتی میتوان فایل را بین چند نفر به اشتراک گذاشت. وقتی این سرویس با ابر ترکیب میشود، قابلیتهای دیگری چون مقیاسپذیری نیز افزوده میشود و دیگر نیازی نیست که به فضای لازم برای ذخیره فایلها فکر کرد. در مجموع، به نظر میرسد نیاز به فضای ذخیرهسازی فایلها یکی از دغدغههای مهم میباشد که در رایانش ابری مرتفع میگردد.
نیاز به سامانه مدیریت محتوای (Content Management System) ابری
نرمافزار مدیریت محتوا برنامهای است که از ایجاد، مدیریت و بهروزرسانی یک وبسایت بهطور کامل پشتیبانی میکند و تمام ابزارهای مورد نیاز برای مدیریت یک سایت را دارا میباشد. سامانه مدیریت محتوا چرخه زندگی یک صفحه وب را از ایجاد و بهروزرسانی تا امحای آن در بر میگیرد. سامانه مدیریت محتوا همچنین دارای قابلیت مدیریت ساختار سایت، شیوه نمایش صفحات و ارتباط آنها با منوهای مختلف میباشد. به عبارت سادهتر، سامانه مدیریت محتوا نرمافزاری کارا و در جهت تولید یک وبسایت حرفهای است [۵۶].
استفاده از سامانه مدیریت محتوا به جای روش قدیمی صفحات ثابت، از لحاظ تجاری و اقتصادی مزایای بسیار زیادی دارد، از جمله:
- صرفهجویی در زمان برای ایجاد و بهروزرسانی صفحات وب
- سازگاری و استحکام بیشتر
- راهبری (Navigation) پیشرفته
- انعطافپذیری بیشتر
- کنترل نامتمرکز سایت
- امنیت بالاتر وبسایت
- کاهش ورود اطلاعات تکراری
- کاهش چشمگیر هزینههای نگهداری
در روشهای سنتی، برای داشتن یک سامانه مدیریت محتوا باید ابتدا وقت و هزینه صرف کارهایی نظیر برنامهنویسی شود. علاوه بر آن، با توجه به بهروز شدن تکنولوژی، هر از چند گاهی باید نگران بهروز کردن سایت نیز بود، اما در روش ابری این مشکلات وجود ندارد و تقریباً همه این مسائل آماده است. همچنین، از مهمترین قابلیتهایی که سرویس ابری ارائه مینماید، مقیاسپذیری آن است و این یعنی سامانه مدیریت محتوا میتواند به نوعی به هر میزان فضای لازم برای پروژهها و کاربردها داشته باشد. با این تفاسیر، داشتن سرویس سامانه مدیریت محتوای ابری از ضرورتهای پایهای میباشد.
نیاز به برنامهریزی منابع سازمانی Enterprise Resource Planning (ERP) ابری
برنامهریزی منابع سازمانی شامل طیف وسیعی از فعالیتهای مختلفی است که به بهبود عملکرد یک سازمان منتهی میشود و تمام دادهها و فرآیندهای یک سازمان را در یک سیستم واحد جمع میکنند. برنامهریزی منابع سازمانی توسط برنامههای کاربردی که شامل چندین زیربرنامه کاربردی دیگر است، پشتیبانی میشود؛ بهطوریکه فعالیتها را در گستره واحدهای عملیاتی سازمان یکپارچه میسازد. این فعالیتها میتواند بازه وسیعی از مدیریت تولید، خرید قطعات، کنترل موجودی انبار، ارسال مواد به واحدهای تولیدی تا ردگیری سفارشات را شامل شود.
برنامهریزی منابع سازمانی همچنین میتواند زیربرنامههای کاربردی در زمینه مدیریت مالی و مدیریت منابع انسانی سازمان را هم در بر داشته باشد. در واقع، برنامهریزی منابع سازمانی، سامانهای است که دارای اهداف، اجزا و محدوده مشخص و معینی است [۵۷].
اما در رویکرد سنتی، معمولاً برای خرید یک نرمافزار برنامهریزی منابع سازمانی، ابتدا یک هزینه خرید نرمافزار پرداخت میشود و در فاصلههای زمانی مشخص نیز هزینه پشتیبانی و نگهداری پرداخت میشود. در حالی که اگر از رویکرد ابری استفاده شود، تنها متناسب با میزان مصرف هزینه پرداخت میشود و از طرف دیگر، نگرانی سختافزار و نرمافزار نیز وجود ندارد و همه این مسائل به عهده فراهمکننده سرویس ابری خواهد بود. این تنها دو فایده رویکرد ابری بود و از دیگر فواید، مانند مقیاسپذیری، سخنی به میان نیامد. بنابراین، شایسته است به بررسی سرویس برنامهریزی منابع سازمانی بر روی ابر توجه شود.
نیاز به کاربردهای چندرسانهای ابری
بهصورت کلی، برای استفاده از کاربردهای چندرسانهای میتوان دلایل زیر را برشمرد:
- عدم محدودیت در فضای مورد نیاز به جهت قرار دادن مستندات مورد نظر
- کاهش حجم محصولات تولیدی به لحاظ فیزیکی
- تلفیق رسانههای گوناگون با یکدیگر (تصویر، فیلم، صوت، متن)
- قابلیت توسعه و تغییر محصولات تولیدشده در کمترین زمان ممکن
- قابلیت ارائه متمرکز مطالب و مستندات و یا هر نوع داده دیگر در قالبهای سامانیافته به مخاطبان
- فراهم کردن محیطی جذاب و مطابق با نیازهای مخاطبان و کاربران
- قابلیت ایجاد ارتباط بین رسانههای ارتباطی از قبیل سایتهای اینترنتی و خروجیهای متفاوت از نرمافزارهای دیگر
- کاهش هزینههای تبلیغاتی به همراه بازدهی بیشتر نسبت به رسانههای سنتی، به علت محدودیت بسیار کمتر در میزان حجم دادههای اطلاعرسانی
- قابلیت تهیه رونوشت و چاپ از مطالب ارائهشده متناسب با نیاز کاربران
- قابلیت نشر محصولات چندرسانهای در تمام جهان با استفاده از اینترنت و با صرف هزینهای اندک، بدون محدودیت در تعداد کاربران
- قابلیت شبیهسازی عناصر مورد نیاز بهصورت سهبعدی
- قابلیت انتقال مطالب بهصورت روانتر و قابل فهمتر در محصولات چندرسانهای
صنعت نوین چندرسانهای، افق روشنی را در برابر تولیدکنندگان کالا، بخش خدمات، بخش آموزش و نیز فعالیتهای اقتصادی گشوده است. در سیستم چندرسانهای، اساس بر این است که با توجه به نوع مخاطب و نوع ارتباطی که مورد نظر است، دو یا چند رسانه را در کنار یکدیگر به کار گیرند؛ بهطوریکه از تلفیق آنها، نقاط ضعف هر یک با استفاده از نقاط قوت دیگر رسانهها جبران شود و انتقال مفاهیم، سریعتر و بهتر انجام گیرد.
در عصر حاضر، توسعه رسانههای نوین، خود به شاخصی از توسعه بدل شده است و هرچه کشوری از رسانههای نوین بیشتر و گستردهتر بهره ببرد، خود دلیلی بر توسعهیافتگی بیشتر به شمار میآید. توزیع ثروت در بین ملل مختلف به نحوی ناعادلانه صورت میگیرد، در حالی که اطلاعات، نقش تعیینکنندهای در روند رشد و توسعه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی پیدا کرده و بدون دستیابی به اطلاعات انبوه، سریع و منظم، نمیتوان در هیچ زمینهای به آینده امیدوار بود.
در بین رسانههای نوین، سیستم چندرسانهای به دلیل نقش بزرگی که در عرصههای مختلف توسعه ایفا میکند، مورد توجه کشورهای جهان قرار گرفته است. تجربه کشورهای پیشرفته جهان نشان میدهد که سرمایهگذاری در این بخش، جدا از بازده اقتصادی و ایجاد عرصههای نوین برای تولید کالا و خدمات، دارای منافع عظیم اجتماعی نیز هست.
پردازشهای چندرسانهای معمولاً سنگین و حجیم هستند و از طرفی، پردازش موازی سرعت پردازش را بهمراتب بالاتر میبرد. یکی از محیطهای انجام پردازش موازی، محیط ابر است. از طرف دیگر، خود دادههای چندرسانهای در مجموع بزرگ هستند و این نیاز به مقیاسپذیری را بیشتر میکند. با این تفاسیر، بههمپیوستن پردازش چندرسانهای و رایانش ابری یک مزیت به نظر میرسد که لازم است به آن توجه شود.
نیاز به فشردهسازی تصویر در ابر
یکی از تحولات عظیم در نظامهای چندرسانهای، تبدیل صوت و تصویر به رمزهای الکترونیکی رقومی است که از طریق آن بهراحتی بتوان تصاویر ثابت و گرافیکها را بر روی صفحه نمایش رایانه نشان داد. فناوری رایانه امکانات مناسبی را برای نمایش تصاویر تمامرنگی بهصورت تمامصفحه با کیفیت بالا در اختیار گذاشته است. امروزه، استفاده از تصویر در توصیف دیداری مفاهیم پیچیده، به جای استفاده از متن، در بسیاری از نظامهای چندرسانهای به کار میرود؛ زیرا تصویر بهصورت مشخصتر و جذابتر مفاهیم را انتقال میدهد.
برای مثال، برای توصیف مفهوم «پرتاب نیزه» میبایست چندین سطر اطلاعات نوشتاری را در یک برنامه چندرسانهای گنجاند، و حال آنکه با استفاده از تصویر ثابت میتوان بهصورت جذاب و کارآمد این مفهوم را به مخاطبان انتقال داد. در برنامههای چندرسانهای میتوان امکاناتی به منظور بزرگ و کوچک کردن تصاویر و حتی ویرایش آنها نیز پیشبینی کرد. استفاده از تصاویر مناسب، یکی از اساسیترین ویژگیهای نظامهای چندرسانهای است.
از تصاویر، علاوه بر محتوای برنامه، میتوان برای طراحی واسطهای گرافیکی کاربر نیز استفاده کرد. نکتهای که وجود دارد این است که حجم یک تصویر میتواند بسیار بالا باشد و ارسال آن، چه از لحاظ پهنای باند و چه از لحاظ زمان، مقرونبهصرفه نیست و بهتر است به نحوی تصاویر را فشرده کرد و ارسال نمود. از اینجا نیاز به فشردهسازی تصویر مشهود میشود.
نیاز به ارسال متن در ابر
ذخیره متن بهصورت پروندههای تصویری نیز امروزه در بسیاری از موارد کاربرد دارد که مهمترین آنها استفاده از ساختار PDF است. بهطور مثال، از این طریق میتوان نسخ خطی قدیمی یا دیگر اسناد را بهصورت تصویر ذخیره کرد و کاملاً شبیه نمونه اصلی آنها در برنامه چندرسانهای گنجاند. یکی از مهمترین ویژگیهای نظامهای چندرسانهای، در قیاس با نظامهای چاپی، وجود امکانات بالقوه آنها در ارائه محیطی جذاب و گیرا برای مطالعه و خواندن متن است.
برای نمونه، استفاده از حروف با رنگهای مختلف، همراه با اندازه و جلوههای گرافیکی متنوع، میتواند جذابیت خاصی به برنامههای چندرسانهای ببخشد. بنابراین، از ابتدا باید سیاست مشخصی را برای انتخاب رنگ، اندازه، شکل، فاصله سطرها، تورفتگیها، چیدن کلمات در پنجره نمایش، جلوههای گرافیکی مختلف و نحوه دسترسی به اطلاعات نوشتاری در صفحات مختلف برنامه چندرسانهای در نظر گرفت. یکی از قابلیتهای مهم نظام چندرسانهای، انعطافپذیری آن در راهبری، تعامل و دسترسی به اطلاعات است.
از این رو، فرامتن در بسیاری از برنامههای چندرسانهای به عنوان قابلیتی مهم و کارآمد برای دسترسی به اطلاعات، مورد استفاده قرار میگیرد؛ و شاید بتوان گفت که استفاده از فرامتن در نظامهای چندرسانهای تا حدود زیادی اجتنابناپذیر است.
بهطور مثال، برای مطالعه مدخل خلیج فارس در دایرهالمعارف الکترونیکی، میتوان تنها با فشار کلید ماوس بر روی کلیدواژههای مشخصشده ایران، عمان، کویت، جنگ ایران و عراق و آلودگی دریاها، به اطلاعات تکمیلی و مرتبط دیگر درباره آنها دسترسی یافت. استفاده از فرامتن در نظامهای چندرسانهای از دیگر مواردی است که میتوان با توجه به اهداف، مخاطبان و محتوای برنامههای چندرسانهای مورد توجه قرار داد.
نیاز به فشردهسازی ویدئو در ابر
در مورد نیاز به انتقال و پردازش ویدئو باید گفت که شاید بتوان اینطور استنباط کرد که قطعات ویدئویی در برنامههای چندرسانهای بیشترین جذابیت و تقاضا را از سوی استفادهکنندگان دارند؛ زیرا با رجوع به آنها بهتر و قویتر از هر رسانه دیگر میتوان جهان واقعی را درک کرد.
در برنامه چندرسانهای، اغلب برای وارد کردن قطعات ویدئویی، از تبدیل فیلمهای ویدئویی معمولی به رقومی یا فیلمبرداری به روش رقومی استفاده میشود. نکتهای که وجود دارد این است که حجم یک فایل ویدئو میتواند بسیار بالا باشد و ارسال آن، چه از لحاظ پهنای باند و چه از لحاظ زمان، مقرونبهصرفه نیست و بهتر است به نحوی فایل ویدئو را فشرده کرد و ارسال نمود. از اینجا نیاز به فشردهسازی فایل ویدئو مشهود میشود.
نیاز به فشردهسازی صوت در ابر
در مورد نیاز به انتقال و پردازش صوت باید گفت که یکی از محصولات مهم چندرسانهای، فایلهای صوتی هستند که باید نیازمندیهای مربوط به آن را برآورده ساخت. استفاده از صوت در نظام چندرسانهای، از کلام و موسیقی گرفته تا جلوههای صوتی دیگر، برای تقویت متن، تصویر و فیلم کاربرد دارد. استفاده از صوت بهصورت موسیقی متن برای پدید آوردن فضایی جذاب و گیرا، گفتار برای توضیح مفاهیم و تلفظ صحیح کلمات و نیز جلوههای صوتی برای برانگیختن انگیزه و توجه استفادهکنندگان، در بسیاری از برنامههای چندرسانهای وجود دارد.
از طریق میکروفن میتوان گفتار را بهراحتی بهصورت رقومی ذخیره و از آن در بخشهای مختلف برنامه چندرسانهای استفاده کرد. امروزه، فرآوردههای بسیاری روانه بازار شده که حاوی قطعات و جلوههای صوتی مختلف است و از طریق آنها بهراحتی میتوان صوت مورد نظر، مانند صدای حیوانات مختلف و صداهای موجود در طبیعت (نظیر باران و طوفان) یا جلوههای صوتی دیگر، نظیر دست زدن، خندیدن، زنگ زدن، دویدن و جز آن را به برنامهای اضافه کرد.
لذت شنیدن موسیقی، گفتار و دیگر جلوههای صوتی از مهمترین عواملی است که بر ارائه هر برنامه چندرسانهای موفق تأثیر میگذارد. البته، در این میان، کیفیت و محتوای صوت از اهمیت خاصی برخوردار است. اگر صوت از کیفیت خوبی برخوردار نباشد یا کاملاً غیرمرتبط و نابجا به کار رود، استفادهکننده را آنطور که باید جذب نخواهد کرد. استفاده از موسیقی متن در هنگام ورود به برنامه میتواند جلوه و جذابیت خاصی به استفاده از برنامه ببخشد و مخاطبان را در ادامه ترغیب کند.
در عین حال، بهکارگیری نادرست قطعات صوتی میتواند جنبه مزاحمتآمیز برای استفادهکنندگان داشته باشد. از این رو، باید امکاناتی برای قطع کردن یا ادامه دادن قطعات صوتی در برنامههای چندرسانهای پیشبینی گردد.
در فرهنگ الکترونیکی کودکان مکمیلان، از صوت برای توضیح معانی واژهها استفاده شده است و در مواردی نظیر واژه «دست زدن»، خواننده میتواند علاوه بر توضیح نوشتاری واژه، با فشار دکمه «ماوس» صدای دست زدن را نیز بشنود.
در دایرهالمعارف چندرسانهای مایکروسافت بوک شلف، امکان گوش دادن به تلفظ صحیح بیش از هشتاد هزار واژه انگلیسی وجود دارد. امروزه درسافزارهای چندرسانهای بسیاری از صوت بهطور کارآمد برای آموزش مطالب مختلف استفاده میکنند که همگی نمایانگر اهمیت این رسانه جذاب در فرآوردههای چندرسانهای است.
نکتهای که وجود دارد این است که حجم یک فایل صوتی میتواند بسیار بالا باشد و ارسال آن، چه از لحاظ پهنای باند و چه از لحاظ زمان، مقرونبهصرفه نیست و بهتر است به نحوی فایل صوتی را فشرده کرد و ارسال نمود. از اینجا نیاز به فشردهسازی فایل صوتی مشهود میشود.
نیاز به کاربردهای چندرسانهای در شرایط ارتباطات گروهی
یکی از موضوعات مهم که با جلب توجه زیادی همراه بوده است، اهمیت روزافزون سناریوهای ارتباطات گروهی است و با توسعه سیستمهای توزیعی و سیستمهای حافظه مشترک مجازی، کاملاً نیاز به ارتباط یکبهچند و چندبهچند احساس میشود و ایجاد سرویسهای ارتباط چندبهچند و یکبهچند با کیفیت سرویس مشخص دارای اهمیت است. اگر ارتباط چندنقطه از طریق شبکه یا پروتکلهای انتهابهانتها میسر نباشد، باید از چند ارتباط یکبهیک استفاده نمود که موجب هدر رفتن پهنای باند و افزایش میانگین تأخیر دریافتکنندگان و معایب دیگر است. پس شایسته است که به این موضوع مهم در رایانش ابری توجه شود.
نیاز به تسهیم در کاربردهای چندرسانهای
تسهیم، فرآیند ترکیب چند سیگنال مستقل برای تولید یک سیگنال جدید است؛ بهطوریکه بتوان هر یک از سیگنالهای اصلی را بازیابی کرد. با ایجاد شدن این قابلیت میتوان بین چند منبع اطلاعاتی فقط یک مجرای انتقال داده را به اشتراک گذاشت و همچنین با ایجاد قابلیت تسهیم میتوانیم پیچیدگی یک کاربرد چندرسانهای را به چند سطح تقسیم نمود و هر کس با توجه به شرایط آن، به هر میزان از کیفیت یک محتوای چندرسانهای میتواند دسترسی یابد. لذا لازم است این مقوله مورد توجه قرار گیرد.
نیاز به سیگنالدهی در سیستمهای چندرسانهای
سیگنالدهی، مانند مرکز عصبی کنفرانسهای چندرسانهای است و آغاز، پایان و تغییر کنفرانسها با سیگنالدهی صورت میپذیرد. سیگنالدهی با ایجاد، کنترل و اختتام ارتباط بین افراد حاضر در یک ارتباط صورت میپذیرد. به نظر میرسد اهمیت نیاز به سیگنالدهی در سیستمهای چندرسانهای واضح باشد.
نیاز به تلفن اینترنتی
در زمان استفاده از خطوط PSTN، کاربران عملاً هزینه زمان استفادهشده توسط شرکتی که مدیریت خط PSTN را بر عهده دارد، پرداخت مینمایند و هر اندازه که بیشتر با تلفن صحبت نمایند، هزینه بیشتری را نیز میبایست پرداخت نمایند.
علاوه بر این، نمیتوان بهطور همزمان با بیش از یک شخص گفتگو نمود. در فناوری تلفن اینترنتی میتوان هر زمان و با هر شخصی گفتگو نمود. کافی است که در آن مقطع زمانی، سایر افرادی که شما میخواهید با آنها گفتگو نمایید نیز به اینترنت متصل شده باشند.
مکالمه برقرارشده تا زمان دلخواه (مستقل از هزینههای مربوطه) میتواند ادامه یابد. علاوه بر این، میتوان در یک زمان با چندین نفر گفتگو نمود. در زمان گفتگو با سایر افراد و بهطور همزمان میتوان با آنان دادههایی نظیر تصاویر، نمودارها و تصاویر ویدیویی را نیز مبادله نمود. از مجموع موارد ذکرشده، نیاز به تلفن اینترنتی آشکار میشود.
نیاز به جستجو در منابع چندرسانهای
یکی از نیازمندیها این است که یک اثر چندرسانهای را به عنوان جستار به پایگاه داده بدهیم و در پایگاه داده جستجو کنیم، در حالی که هیچ متنی هم لزوماً قرار نیست در جستار وجود داشته باشد. این امر گاهی در افزایش سرعت رفع نیاز کاربران مؤثر است.
نیاز به همگامسازی
همانطور که قبلاً نیز به آن اشاره شد، همگامسازی در یک سیستم توزیعی ضروری است و میتوان به آن ابعادی چون همگامسازی ساعت و همگامسازی در استفاده از منابع مشترک نسبت داد که در مورد این ابعاد در ادامه توضیحاتی آورده شده است.
همگامسازی ساعت
ابر یک سیستم توزیعی است و خواص زیر را دارد که این خواص ما را به همگامسازی ساعتها وادار و نیازمند میکند. در صورت عدم توجه به این نیاز، ممکن است در عملکرد سیستم اثرات بسیار منفی ظاهر شود و قطعاً باید مسائل زیر را مدنظر داشت.
همگامسازی در استفاده از منابع اشتراکی
به علت مشترک بودن منابع در ابر، باید طرحی اندیشید که دسترسی به منابع سیستم را به یک حالت ناپایدار نبرد و این ما را به همگامسازی در استفاده از منابع اشتراکی وادار میکند. در غیر این صورت، سیستم ممکن است به حالت ناپایدار رفته و صحت دادهها به خطر بیفتد.
نیاز به سرویسهای ارتباطات سیار
امروزه توانایی مصرفکنندگان در اقدام به خریدهای آنی، هنگام راه رفتن یا حرکت کردن، در شیوههای مختلف در حال افزایش است. امروزه با استفاده از نرمافزارهای تلفنهای همراه، افراد امکان جستجوی کالاهای مورد نظرشان را از طریق کد پاسخ سریع و یا عکسهای این بارکدهای دوبعدی دارند و حتی میتوانند همزمان کالاهای تبلیغشده از برنامههای تلویزیونی مورد علاقه خود را خریداری کنند. در سالهای اخیر، نمایشگاههای مجازی کالاها بهسرعت توسعه یافتند و افراد با بازدید از این نمایشگاهها و مقایسه قیمت از طریق گوشی تلفن همراه، اقدام به خرید کالای مورد نظر میکنند. بنابراین، نیاز به سرویسهای موبایل حس میشود.
نیاز به ارتباطات بینابری
در مورد نیاز به ارتباطات بینابری باید گفت که سرمنشأ این نیاز این است که کاربران زیاد به یک محیط ابر وابسته نشوند و بتوانند بین محیطهای مختلف ابر بهراحتی شناور باشند تا مثلاً بتوانند هر بار از بهترین محصول ابر استفاده کنند. همچنین، خود ابرها هم برای کنترل بهتر منابع به ارتباط با یکدیگر نیازمندند. برای مثال، یک ابر در زمان زیاد شدن بار کاری و کمبود منابع میتواند بخشی از نیازش را از طریق منابع مشترک بینابری تأمین نماید.
نیاز به صفحات وب مشتریپسند و استاندارد
دلایل بسیار زیادی برای توسعهدهندگان وب وجود دارد که با استانداردهای طراحی سایت هماهنگ آیند:
- با استانداردهای وب، موتورهای جستجو میتوانند کار فهرست کردن سایتها را بهتر انجام دهند. استفاده از کدهای مختص یک مرورگر، اغلب کار طراحی یک صفحه را دو برابر یا سه برابر میکند و زمانی که رسانه جدیدی مطرح میشود، برای مطلوب شدن سایت کار زیادی باقی میگذارد. این وضعیت بدون مفهوم هدایت استانداردهای وب فقط پیچیدهتر خواهد شد.
- بسیاری از کاربردهای وب، از جمله بعضیها که امروزه فقط در رویاهای ما هستند، بدون گسترده شدن مطابقت با استانداردهای طراحی ممکن نخواهد بود و یا بسیار مشکل و پیچیده خواهد بود.
- در حال حاضر، سیستمها و نرمافزارهایی وجود دارند که بسیار عمومی و ظاهراً فراگیر هستند، اما چه کسی میداند در آینده چه اتفاقی میافتد؟ حمایت کردن از فراگیری استانداردهای طراحی سایت به وب اجازه میدهد که تا زمانی که مشوق نوآوری است زنده بماند و در همین مسیر ادامه دهد.
- استانداردهای وب قوانین محرمانهای که توسط سازمانهای مجلل دیکته شوند نیستند. بخش زیادی از استانداردهای طراحی سایت توسط نمایندگان همان مردمی که از آن استفاده میکنند ایجاد میشوند: سازندگان مرورگرها، توسعهدهندگان وب، تأمینکنندگان محتوا و سازمانهای دیگر.
- نوشتن صفحات وب در مطابقت با استانداردهای وب، زمان توسعه را کوتاهتر و نگهداری صفحات را آسانتر میکند. عیبیابی و رفع اشکال نیز سادهتر میشود، زیرا از یک استاندارد پیروی میکند. شما نباید دیگر درباره کدنویسی و نگهداری از چندین نسخه از کد که فرض و یکسانی نمایش میدهند نگران باشید.
- پذیرش همگانی استانداردهای وب در آینده برترین اعتبار خواهد شد. مأموریت پروژه استانداردهای وب، بهبود و ارتقای وب با تشویق سازندگان مرورگرها و صفحات وب به پیروی از استانداردهای طراحی در برنامههایشان برای توسعهدهندگان و کاربران نهایی است. این کوشش البته زمانی بهطور زیادی یاری داده خواهد شد که توسعهدهندگان وب از استانداردها به عنوان یک موضوع بااهمیت استفاده کنند.
نیاز به واسطهای کاربری مشتریپسند و رایج
مشتریان نیاز دارند که بتوانند با محیطهای ابر مختلف کار کنند و یکی از مسائلی که این امر را برایشان ساده میکند، رایج بودن آن است. یعنی برای انجام یک عمل مشخص روی محیط ابر، در چند محیط ابر فقط یک دستور خط فرمان وجود داشته باشد. از طرفی، هرچه این دستور سادهتر و قابل فهمتر باشد، برای کاربر ابر مناسبتر است.
نیاز به نرمافزارهای کارآمد
مهندسی نرمافزار عبارت است از: طراحی، برنامهنویسی، توسعه، مستندسازی و نگهداری نرمافزار با بهکار گرفتن روشهای فنی و عملی از علوم کامپیوتر، مدیریت پروژه، مهندسی، محدوده کاربرد، طراحی رابط، مدیریت تجهیزات دیجیتال و سایر زمینهها.
کاربردهای مهندسی نرمافزار دارای ارزشهای اجتماعی و اقتصادی هستند، زیرا بهرهوری مردم را بالا برده و کیفیت زندگی آنها را بهتر میکنند. مردم با بهرهگیری از نرمافزار، توانایی انجام کارهایی را دارند که قبل از آن برای آنها شدنی نبود. نمونههایی از این دست نرمافزارها عبارتند از: سامانههای توکار، نرمافزار اداری، بازیهای رایانهای و اینترنت. فناوریها و خدمات مهندسی نرمافزار به کاربران برای بهبود بهرهوری و کیفیت یاری میرسانند.
نیاز به مدل فرآیند مناسب
نیاز به روش مناسب جمعآوری نیازمندیها
نیاز به روش مناسب طراحی
نیاز به روش مناسب مستندسازی
نیاز به شناخت نقاط عملیاتی
نیاز به شناخت فاکتورهای انسانی
نیاز به روش تست مناسب
نیاز به روشهای تصدیق و صحت کارآمد
نیاز به سنجش کیفیت نرمافزار
نیاز به نگهداری مناسب از نرمافزار
نیاز به بستر مناسب سرویس ابر
سرویسهای این مجموعه، شامل نرمافزارها و سرویسهایی است که توسعهدهندگان برای ایجاد برنامههای جدید که معمولاً از طریق یک واسط برنامهنویسی صورت میگیرد، بهکار برده میشوند. این سرویسها، بستری جهت ارائه سرویس مورد نظر در اختیار برنامهنویس قرار میدهند. بهطور کلی، سرویسهای بستر آنقدر اهمیت دارند که بستر یکی از لایههای مهم سرویس در ابر به شمار میرود. ایجاد یک برنامه با استفاده از خدمات بستر ابری نسبت به رویکرد سنتی در برنامهنویسی و گسترش نرمافزار، با کار کمتر و زمان کوتاهتری همراه است و دیگر نیازی به نصب و پیکربندی بسترها و ابزارها و برنامههای گسترش نرمافزار نیست.
امکان انتخاب وسیعتر میان تولیدکنندگان نرمافزار
این قابلیت به سازمانها این امکان را میدهد که میان تولیدکنندگان مختلف نرمافزارهای توسعهدهنده، قدرت انتخاب داشته باشند و حتی قادر باشند که همزمان از بیش از یک تولیدکننده بهره گیرند. به عنوان مثال، سازمان قادر خواهد بود که برای توسعه همزمان از نرمافزارهای توسعهیافته به وسیله مایکروسافت، Sun Micro Systems و Oracle استفاده کند.
توجه شود که لزوماً استفاده از شرکتهای مختلف توسعه نرمافزار یک مزیت به حساب نمیآید، اما وجود قابلیت انتخاب میان آنها یک مزیت محسوب میشود.
این قابلیت ابر را قادر میسازد که بدون محدودیت، در مورد انتخاب یک یا چند تولیدکننده تصمیمگیری کند. به عبارت دیگر، ابر در انتخاب تولیدکنندهها صرفاً به ارزش آنها برای خود توجه کند و معماری سازمانی و نرمافزاری ابر، محدودیتی در قبال استفاده از تأمینکنندگان گوناگون تحمیل نمیکند.
یکدستی Federation
یکدستی به معنی ارائه منابع در قالبی یکدست و متحد، در عین حفظ استقلال و خودگردانی آنهاست. به بیان دیگر، یک موجودیت در سیستم، مانند مشتری، همیشه به یک شکل و قالب و از طریق یک مرجع (Reference) قابل دسترسی خواهد بود.
استانداردسازی یکی از مهمترین ویژگیهایی است که معماری سازمان را به سمت یکدستی پیش میبرد. با توجه به اینکه موجودیتهای مختلفی برای سیستمهای ابر در حال و آینده متصور است و نظر به اینکه نیاز است که این موجودیتها نه در یک سیستم، بلکه در سیستمهای مختلف شرکت مورد استفاده قرار گیرد، افزایش یکدستی کمک شایانی در رسیدن سازمان به یکدستی میکند. به عنوان مثال، موجودیت مشتری در سیستم تحت وب، سیستم مدیریت مشتری و همچنین در سیستم مدیریت صورتحسابها وجود خواهد داشت و وجود یکدستی در استفاده از این موجودیت در سیستمهای مختلف بسیار سودمند خواهد بود.
همراستایی کسبوکار و فناوری
همواره عامل و توجیه تولید یک نرمافزار، وجود مشکلی در کسبوکار است. موفقیت یا عدم موفقیت یک نرمافزار وابستگی زیادی به پوشش مسئله ایجادشده توسط راهحل نرمافزاری ارائهشده دارد. به بیان دیگر، هرچه راهحل نرمافزاری ارائهشده بهتر مسئله مورد نظر را پوشش دهد، راهحل شانس موفقیت بیشتری دارد.
راهحلهای نرمافزاری سنتی، در صورت طراحی مناسب بهراحتی قادر به حل مسئله هستند. اما در شرایطی که صورت مسئله تغییر کند (که به دلیل ماهیت پویای کسبوکار، بسیار محتمل است)، بهراحتی قادر به تغییر نبوده و حتی گاهی نیاز به توسعه راهحل جدیدی خواهد بود.
نرمافزار ابر همانند بسیاری از شرکتهای در حال رشد، دارای ماهیت پویایی و تغییرپذیر است. بهویژه به این علت که این شرکت نوپا و تازهتأسیس است، بسیاری از فرآیندهای آن بهسرعت دچار تغییر و بهروزرسانی میشوند. به همین علت، وجود یک ساختار نرمافزاری پویا و انعطافپذیر بهخوبی پاسخگوی این نیازمندی استراتژیک است.
قابلیت همکاری ذاتی سیستمها
هرچه سیستمها بیشتر دارای قابلیت تعامل باشند، بهتر قادر خواهند بود که اطلاعات را بین خود جابهجا کنند. برنامههای مختلف نرمافزاری که قابلیت تعامل نداشته باشند، دیر یا زود به یکپارچهسازی نیاز پیدا خواهند کرد. به عبارت دیگر، قابلیت همکاری ذاتی نیاز سازمان را نسبت به یکپارچهسازی کمینه میسازد.
ابر به دلیل برخورداری از سیستمها و فرآیندهای نرمافزاری مختلف، شامل ثبت سفارشات، پرداخت الکترونیکی و غیره، در آینده نزدیک دارای سیستمهای بزرگ و کوچک زیادی خواهد بود که بسیاری از آنها نیاز به تعامل و رد و بدل کردن اطلاعات با یکدیگر دارند. در نتیجه، وجود بستری که این سیستمها و فرآیندها در آن قادر به ایجاد این تعامل، بدون نیاز به تحمل هزینهها و محدودیتهای یکپارچهسازی باشند، قابلیتی مهم است.
بازگشت سرمایه
اندازهگیری میزان بازگشت سرمایه یک سیستم نرمافزاری، عامل مهمی در توجیه موفقیت و در مواردی حتی توسعه یا عدم توسعه نرمافزار است. هرچه بازگشت سرمایه صرفشده برای توسعه یک نرمافزار بیشتر باشد، سازمان بهره بیشتری از راهحل نرمافزاری ارائهشده میبرد و هرچه بازگشت سرمایه کمتر باشد، نرمافزار ارائهشده بیشتر بودجه و سود سازمان را مصرف میکند.
چابکی (Agility) سازمان
پاسخگویی سریع به نیازمندیهای جدید برای سازمانها همواره مزیت محسوب میشود. فرآیندها و نیازمندیهای یک سازمان در طول زمان دستخوش تغییرات زیادی میشود و در بسیاری از موارد، این تغییرات باید بهسرعت اعمال گردند.
ارائه یک سرویس یا محصول جدید توسط رقیب که نیاز به تصمیمگیری در کوتاهترین زمان ممکن برای سازمان ایجاد میکند، پاسخگویی سریع به نیاز مشتریان در شرایط خاص و یا نیاز به عرضه یک کالا یا خدمت برای مناسبت یا زمانی خاص، نمونههای متداولی از نیازمندیهای یک سازمان هستند که نیاز به تصمیمگیری و اجرای سریع دارند.
واضح است که این ویژگی برای سرویسهای ابری، مانند هر سازمان دیگری، مزیت بزرگی محسوب میشود.
کاهش هزینههای فناوری اطلاعات سازمان
کاهش افزونگی و اتلاف منابع، هزینههای عملیاتی و هزینههای بالاسری مربوط به راهبری و تکامل سیستمها، از نیازمندیهای ابر میباشد. این به معنی تخصیص بودجه کمتری از سازمان برای فناوری اطلاعات بوده که در نتیجه، سازمان را قادر میسازد که این سرمایه صرفهجوییشده را به قسمتهای مولد سازمان تزریق نماید.
با توجه به وابستگی زیاد ابر به فناوری اطلاعات، پیشبینی میشود که این واحد سهم زیادی از سرمایه اولیه و جاری شرکت را به خود اختصاص دهد. کاهش هزینههای لازم برای واحد فناوری اطلاعات سازمان، تأثیر مستقیم بر دیگر واحدها و در نهایت سود و زیان سازمان خواهد داشت.
نتیجهگیری
با توجه به مطالب مطرحشده، رایانش ابری را میتوان بستری مناسب برای پاسخگویی به طیف گستردهای از نیازهای نرمافزاری، ارتباطی و زیرساختی سازمانها و کاربران دانست. سرویسهایی مانند ذخیرهسازی فایل، شبکههای اجتماعی، سامانههای مدیریت محتوا، برنامهریزی منابع سازمانی، کاربردهای چندرسانهای و سرور ابری در محیط ابری از قابلیتهایی مانند مقیاسپذیری، انعطافپذیری، دسترسی آسان و کاهش هزینههای زیرساختی بهرهمند میشوند. همچنین استفاده از ابر میتواند نیاز به سرمایهگذاری گسترده در سختافزار و نگهداری تجهیزات را کاهش داده و امکان تمرکز بیشتر سازمان بر فعالیتهای اصلی خود را فراهم کند.
از سوی دیگر، توسعه و بهرهبرداری موفق از سرویسهای ابری مستلزم توجه به نیازمندیهایی مانند همگامسازی، قابلیت همکاری میان سیستمها، استانداردسازی، امنیت، طراحی مناسب واسطهای کاربری و استفاده از روشهای کارآمد مهندسی نرمافزار است. ارتباطات بینابری و امکان انتخاب میان تأمینکنندگان مختلف نیز میتواند وابستگی سازمان به یک ارائهدهنده خاص را کاهش دهد.
در مجموع، ترکیب قابلیتهای رایانش ابری با نیازهای نرمافزاری و ارتباطی، زمینه ایجاد سامانههایی چابک، مقیاسپذیر و اقتصادی را فراهم میکند و میتواند نقش مهمی در افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای فناوری اطلاعات سازمانها داشته باشد.